सत्तेपेक्षा सत्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या निर्भीड नेत्या शालिनीताई वसंतदादा पाटील यांचे निधन…
पुणे / सांगली : महाराष्ट्राच्या राजकीय इतिहासात निर्भीड मतप्रदर्शन, मूल्यनिष्ठा आणि सत्तेपुढे न झुकणाऱ्या भूमिकेसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या ज्येष्ठ नेत्या शालिनीताई वसंतदादा पाटील यांचे निधन झाले. त्यांच्या निधनाने राज्याच्या राजकारणात प्रश्न विचारण्याचे धाडस करणारा एक प्रखर आवाज हरपला आहे.
शालिनीताई पाटील या केवळ माजी मुख्यमंत्री वसंतदादा पाटील यांच्या पत्नी म्हणून नव्हे, तर स्वतंत्र विचारांची, ठाम भूमिका घेणारी नेत्या म्हणून ओळखल्या जात होत्या. “मी कोणाची पत्नी आहे, यापेक्षा मी काय बोलते, याला महत्त्व द्या,” ही त्यांची भूमिका त्यांच्या संपूर्ण राजकीय प्रवासात ठळकपणे दिसून आली.
सातारा–सांगली परिसरातील ग्रामीण मातीतून उगम पावलेल्या शालिनीताईंनी पंचायत समितीपासून संसदपर्यंतचा प्रवास कोणत्याही राजकीय झगमगाटाविना केला. सभागृह असो वा सार्वजनिक व्यासपीठ, त्यांचा आवाज नेहमी थेट, ठाम आणि व्यवस्थेला अस्वस्थ करणारा राहिला. महिलांच्या प्रश्नांवर त्यांनी कायम आक्रमक भूमिका घेतली. एका बैठकीत महिलांच्या योजनेला दुय्यम ठरवण्याचा प्रयत्न झाल्यावर, “ही योजना पूरक नाही, केंद्रस्थानी आहे; कारण स्त्री मजबूत असेल तर गाव मजबूत राहते,” असे ठणकावून सांगणाऱ्या शालिनीताईंचा हा प्रसंग आजही आठवला जातो.
महिला आरक्षण, सामाजिक न्याय आणि आर्थिक निकषांवरील आरक्षण यांसारख्या विषयांवर त्यांनी अनेकदा पक्षाच्या अधिकृत भूमिकेला विरोध केला. याची किंमत म्हणून त्यांना पक्षातून हकालपट्टी, राजकीय एकाकीपणा आणि ‘अवघड नेत्या’ अशी प्रतिमा सहन करावी लागली. मात्र, बहुसंख्येच्या विरोधात उभे राहून सत्याची बाजू घेणे अधिक महत्त्वाचे आहे, या विश्वासाशी त्यांनी कधीही तडजोड केली नाही.
‘क्रांतिसेना महाराष्ट्र’ या राजकीय प्रयोगातून त्यांनी पर्यायी राजकारणाचा प्रयत्न केला. अपेक्षित यश मिळाले नसले तरी अपयशालाही सन्मानाने स्वीकारण्याचे धैर्य त्यांनी दाखवले. सुरक्षित राजकारणापेक्षा कठीण वाटा निवडणे हेच त्यांच्या राजकीय जीवनाचे वैशिष्ट्य राहिले.
महाराष्ट्राच्या इतिहासात मुख्यमंत्रीपदाच्या अगदी उंबरठ्यापर्यंत पोहोचलेल्या त्या मोजक्या महिलांपैकी शालिनीताई एक होत्या. मात्र, त्यांच्या प्रश्न विचारणाऱ्या स्वभावामुळे अनेकदा त्यांचे नाव चर्चेच्या बाहेर ठेवले गेले. तरीही ग्रामीण महाराष्ट्रातील महिला नेतृत्व, निर्भीड आमदारांचा आत्मविश्वास आणि “पक्षापेक्षा विचार मोठा” मानणारी राजकीय भूमिका हा त्यांचा वारसा आजही जिवंत आहे.
शालिनीताई वसंतदादा पाटील यांचे आयुष्य सोयीचे नव्हते, पण ते सत्यनिष्ठ होते. त्यांनी जिंकण्यासाठी नव्हे, तर बदल घडवण्यासाठी राजकारण केले. प्रश्न विचारण्याची सवय देऊन गेलेल्या या निर्भीड नेत्या महाराष्ट्राच्या राजकीय स्मृतीत कायम राहतील. भावपूर्ण श्रद्धांजली.🙏
Editer sunil thorat
