कर्नाटक : भारतीय पोलीस सेवेत नावलौकिक मिळवणाऱ्या डी. रुपा मौदगिल (D. Roopa Moudgil) या कर्नाटक कॅडरच्या वरिष्ठ IPS अधिकारी आहेत. त्यांच्या निडर आणि प्रामाणिक कामगिरीमुळे त्या देशभर चर्चेत राहिल्या. महिला अधिकारी असूनही त्यांनी अनेक धाडसी कारवाया केल्या आणि भ्रष्टाचाराविरुद्ध उघड आवाज उठवला.
डी. रुपा या 2000 च्या बॅचच्या आयपीएस अधिकारी असून त्यांनी यूपीएससी परीक्षेत अखिल भारतीय क्रमांक 43 मिळवून यश संपादन केलं. मूळच्या कर्नाटकातील देवदुर्ग (जिल्हा रायचूर) येथील रुपा यांनी बी.ए. पदवी घेतल्यानंतर पोलीस सेवेत प्रवेश केला. प्रशिक्षणकाळातच त्यांच्या नेतृत्वगुणांची आणि शिस्तीची दखल वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी घेतली होती.
त्यांनी सेवेत आल्यानंतर गृह विभाग, तुरुंग विभाग, वाहतूक आणि रस्ता सुरक्षा, महिला व बाल विकास अशा अनेक विभागांमध्ये जबाबदारी सांभाळली. त्यांची सर्वात चर्चेत आलेली कारवाई म्हणजे बंगळुरू सेंट्रल तुरुंगातील व्हीआयपींना मिळणाऱ्या विशेष सोयींचा पर्दाफाश. तत्कालीन मुख्यमंत्री, उच्चपदस्थ नेते आणि अधिकारी यांच्यावर त्यांनी कठोर अहवाल सादर केला. या कारवाईनंतर त्यांना अनेकदा वादात ओढलं गेलं, तरीही त्या आपल्या तत्त्वांवर ठाम राहिल्या.
वारंवार बदली, प्रामाणिकपणाची किंमत…
डी. रुपा यांना त्यांच्या 20 वर्षांच्या सेवाकाळात 40 हून अधिक वेळा बदली झाली आहे. म्हणजे जवळजवळ दरवर्षी दोनदा! प्रशासनातील त्यांच्या निर्भीड भूमिकेमुळे, भ्रष्टाचाराविरुद्धची ठाम भूमिका आणि कोणत्याही दबावाला न झुकणारी वृत्ती यामुळे त्यांची सतत बदली होत राहिली.
काही उदाहरणे म्हणजे —
—२०१७ मध्ये तुरुंगातील व्हीआयपी सोयींचा अहवाल दिल्यानंतर बदली.
—२०२१ मध्ये आंतरिक सुरक्षा विभागातून दुसऱ्या विभागात स्थानांतरण.
—२०२५ मध्ये त्यांना Karnataka Silk Marketing Board Ltd. मध्ये व्यवस्थापकीय संचालक म्हणून नेमलं गेलं.
—त्यानंतर काही आठवड्यांतच त्यांना पुन्हा बदली देऊन ADGP (Bangalore Metropolitan Task Force) पदावर नेमण्यात आलं.
ही सततची बदली म्हणजे प्रशासनातील त्यांची निष्पक्षता आणि धाडसी वृत्तीची किंमत होती, असं अनेक तज्ज्ञांचं मत आहे.
अधिकारी म्हणून त्यांची ओळख…
डी. रुपा या कठोर पण न्याय्य अधिकारी म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी भ्रष्टाचारविरोधी कारवायांपासून वाहतूक व्यवस्थापन आणि तुरुंग सुधारणा पर्यंत अनेक क्षेत्रांमध्ये सुधारणा घडवून आणल्या. त्यांनी सार्वजनिक निधीचा अपव्यय रोखण्यासाठी २१६ अमान्य बंदुका जप्त केल्या आणि ८ SUV वाहने अनधिकृतपणे वापरली जात असल्याचं उघड केलं.
त्या फक्त अधिकारीच नाहीत तर प्रेरणादायी वक्त्या, लेखिका आणि प्रशिक्षित शास्त्रीय गायिका सुद्धा आहेत. महिला सशक्तीकरण, प्रशासनातील नैतिकता, आणि समाजातील पारदर्शकतेवर त्या सातत्याने भाष्य करतात. त्यांच्या “कामातूनच आदर्श निर्माण होतो” या विचाराने त्यांनी अनेक तरुण अधिकाऱ्यांना प्रेरणा दिली आहे.
डी. रुपा मौदगिल यांचा प्रवास म्हणजे निडरपणा, प्रामाणिकपणा आणि शिस्तीचं जिवंत उदाहरण. वारंवार बदली झाली, विरोध झाला, तरीही त्यांनी तत्त्वांशी तडजोड केली नाही. अशा अधिकाऱ्यांमुळेच पोलीस दलाची खरी ताकद आणि लोकांचा विश्वास टिकून राहतो.
Editer sunil thorat
