आरोग्यजिल्हामहाराष्ट्रसामाजिक

वैद्यकीय महाविद्यालयांतील संशोधनाला मोठी चालना! आयसीएमआरची ‘पेटंट मित्र’ योजना; संशोधकांना पेटंट, तंत्रज्ञान हस्तांतरणासाठी मोफत सरकारी सहकार्य…

मुंबई, दि. ७ : देशातील वैद्यकीय संशोधन, नवसंशोधन आणि आरोग्य क्षेत्रातील तंत्रज्ञान विकासाला चालना देण्यासाठी भारतीय वैद्यकीय संशोधन परिषद (आयसीएमआर) यांनी ‘मेडिकल इनोव्हेशन्स पेटंट मित्र’ हा महत्त्वाकांक्षी उपक्रम सुरू केला आहे. या उपक्रमाच्या माध्यमातून देशभरातील वैद्यकीय महाविद्यालये, संशोधन संस्था, डॉक्टर, प्राध्यापक, संशोधक आणि विद्यार्थ्यांना त्यांच्या आरोग्यविषयक संशोधनांचे पेटंट संरक्षण, तांत्रिक व कायदेशीर मार्गदर्शन, तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि व्यावसायिकीकरणासाठी संपूर्ण सरकारी खर्चातून मदत उपलब्ध करून दिली जाणार आहे.

देशात दरवर्षी मोठ्या प्रमाणावर वैद्यकीय संशोधन केले जात असले, तरी त्यातील अनेक संशोधन प्रकल्प पेटंट नोंदणीअभावी किंवा तांत्रिक, कायदेशीर आणि आर्थिक अडचणींमुळे प्रत्यक्ष उपयोगात येऊ शकत नाहीत. पेटंट अर्ज दाखल करण्याची गुंतागुंतीची प्रक्रिया, आवश्यक तज्ज्ञ मार्गदर्शनाचा अभाव, तंत्रज्ञान हस्तांतरणातील अडथळे आणि त्यासाठी लागणारा खर्च यामुळे अनेक संशोधक आपल्या नाविन्यपूर्ण संशोधनाचे बौद्धिक संपदा हक्क सुरक्षित करू शकत नाहीत. परिणामी अनेक उपयुक्त संशोधन, वैद्यकीय उपकरणे, निदान तंत्रज्ञान आणि उपचार पद्धती प्रयोगशाळेपुरत्याच मर्यादित राहतात.

ही परिस्थिती बदलण्यासाठी आयसीएमआरने ‘मेडिकल इनोव्हेशन्स पेटंट मित्र’ हा उपक्रम सुरू केला आहे. या योजनेअंतर्गत संशोधकांना पेटंटसाठी आवश्यक कागदपत्रे तयार करण्यापासून ते अर्ज दाखल करणे, पेटंट प्रक्रियेदरम्यान तांत्रिक व कायदेशीर सहाय्य, बौद्धिक संपदा हक्कांचे संरक्षण, तंत्रज्ञान हस्तांतरण तसेच उद्योग क्षेत्राशी समन्वय साधून संशोधनाचे व्यावसायिकीकरण करण्यापर्यंत सर्व स्तरांवर मदत केली जाणार आहे.

या उपक्रमामुळे वैद्यकीय महाविद्यालये, संशोधन प्रयोगशाळा आणि आरोग्य संस्थांमध्ये विकसित होणाऱ्या नवकल्पना, वैद्यकीय उपकरणे, निदान तंत्रज्ञान, डिजिटल हेल्थ उपाययोजना, नवीन उपचार पद्धती आणि इतर आरोग्यविषयक संशोधनांना पेटंट मिळविण्याचा मार्ग अधिक सुलभ होणार आहे. यामुळे संशोधनाचे प्रत्यक्ष आरोग्यसेवा उत्पादनांमध्ये आणि उपचार प्रणालीमध्ये जलद रूपांतर होण्यास मदत होईल.

दरम्यान, वैद्यकीय शिक्षणामध्ये संशोधन, नवकल्पना आणि उत्कृष्टतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी राष्ट्रीय आयुर्विज्ञान आयोग (एनएमसी) यांनी देशातील सर्व वैद्यकीय महाविद्यालये, रुग्णालये आणि संशोधन संस्थांना या उपक्रमाबाबत मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. एनएमसीचे सचिव डॉ. राघव लांगर यांनी सर्व संस्थांनी प्राध्यापक, चिकित्सक, संशोधक आणि विद्यार्थ्यांपर्यंत या योजनेची माहिती प्रभावीपणे पोहोचवावी तसेच अधिकाधिक संशोधकांनी ‘पेटंट मित्र’ सुविधेचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन केले आहे.

एनएमसीने सर्व वैद्यकीय महाविद्यालयांना संशोधन संस्कृतीला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि नवसंशोधन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना व संशोधकांना या योजनेचा लाभ मिळवून देण्यासाठी आवश्यक जनजागृती करण्याच्या सूचनाही दिल्या आहेत. आयसीएमआरच्या ‘पेटंट मित्र’ पोर्टलवर या योजनेची सविस्तर माहिती, अर्ज प्रक्रिया, मार्गदर्शक सूचना आणि आवश्यक संपर्क माहिती उपलब्ध करून देण्यात आली असून, संशोधकांना कोणत्याही शंका असल्यास आयसीएमआरकडून थेट मार्गदर्शनही मिळणार आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, ‘पेटंट मित्र‘ उपक्रमामुळे भारतातील वैद्यकीय संशोधनाला जागतिक स्तरावर अधिक मान्यता मिळण्यास मदत होईल. तसेच आरोग्य क्षेत्रातील आत्मनिर्भरता, संशोधनावर आधारित उद्योगनिर्मिती, आधुनिक उपचार पद्धतींचा विकास आणि देशातील आरोग्य व्यवस्थेची गुणवत्ता उंचावण्यासही मोठी चालना मिळेल. विशेष म्हणजे, आर्थिक अडचणींमुळे पेटंट नोंदणीपासून दूर राहणाऱ्या संशोधकांसाठी ही योजना मोठा आधार ठरणार असून, संशोधनातून समाजोपयोगी तंत्रज्ञान विकसित करण्याचा मार्ग अधिक सुलभ होणार आहे.

Editer sunil thorat

बातमी / लेख आपल्या मित्रांसोबत शेअर करा

मुख्य संपादक

वेध जनशक्तीचा शक्ती जनतेची, वेध सत्याचा! सूचना, अस्वीकरण व संपादकीय धोरण “वेध जनशक्तीचा” हे पुणे येथून कार्यरत असलेले स्वतंत्र वेब न्यूज पोर्टल असून, सामाजिक, शैक्षणिक, राजकीय, सांस्कृतिक, प्रशासकीय, गुन्हेगारी तसेच विविध जनहिताच्या विषयांवरील बातम्या आणि माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचविणे हा आमचा उद्देश आहे. आमच्या पोर्टलवर प्रसिद्ध होणाऱ्या बातम्या, लेख, वृत्त, निवेदने, छायाचित्रे, व्हिडिओ किंवा अन्य सामग्री ही उपलब्ध कागदपत्रे, अधिकृत माहिती, प्रत्यक्षदर्शी, संबंधित व्यक्ती, प्रतिनिधी, वार्ताहर तसेच विश्वसनीय सूत्रांकडून प्राप्त माहितीनुसार प्रकाशित केली जाऊ शकते. बातमी प्रसिद्ध करण्याचा अधिकार जनहिताच्या दृष्टीने आवश्यक, महत्त्वाची किंवा सार्वजनिक हिताशी संबंधित माहिती प्रसिद्ध करण्याचा संपादकीय निर्णयाचा अधिकार “वेध जनशक्तीचा” राखून ठेवते. कोणत्याही व्यक्ती, संस्था, राजकीय पक्ष, शासकीय किंवा निमशासकीय यंत्रणा, व्यावसायिक संस्था अथवा इतर घटकाविषयी बातमी प्रसिद्ध झाल्याने त्या व्यक्ती अथवा संस्थेविरुद्ध पूर्वग्रह किंवा वैयक्तिक वैर असल्याचे समजले जाऊ नये. बातमीमध्ये एखाद्या व्यक्तीवर आरोप, तक्रार, गुन्हा, चौकशी, कारवाई किंवा अन्य गंभीर बाब नमूद असल्यास, उपलब्ध अधिकृत माहितीच्या आधारे ती बाब वाचकांसमोर मांडण्याचा पत्रकारितेचा अधिकार आम्ही राखून ठेवतो. आरोप प्रसिद्ध होणे म्हणजे संबंधित व्यक्ती दोषी ठरल्याचे मानले जाणार नाही. अंतिम सत्यता ठरविण्याचा अधिकार संबंधित सक्षम न्यायालय अथवा कायदेशीर प्राधिकरणास आहे. खोटी माहिती, दबाव व धमक्यांना थारा नाही “वेध जनशक्तीचा” कोणत्याही व्यक्ती, संस्था किंवा घटकाच्या दबावाखाली येऊन जनहिताच्या बातम्या मागे घेणे, बदलणे किंवा प्रसिद्ध न करणे यास बांधील राहणार नाही. तसेच, बातमी प्रसिद्ध झाल्यानंतर धमकी, दबाव, राजकीय हस्तक्षेप, वैयक्तिक आरोप, सोशल मीडिया दबाव किंवा अन्य कोणत्याही अनुचित मार्गाने संपादकीय निर्णयावर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न स्वीकारला जाणार नाही. मात्र, बातमीमध्ये वस्तुनिष्ठ तथ्यात्मक चूक असल्याचे विश्वसनीय पुराव्यांसह निदर्शनास आणून दिल्यास त्याची निष्पक्षपणे पडताळणी केली जाईल. दुरुस्ती, खुलासा व हरकत एखाद्या बातमीतील माहिती चुकीची, अपूर्ण किंवा वस्तुस्थितीविरुद्ध असल्याचा दावा असल्यास संबंधित व्यक्ती अथवा संस्थेने केवळ तोंडी आक्षेप नोंदविण्याऐवजी— 👉संबंधित बातमीची लिंक, 👉चुकीची माहिती नेमकी कोणती आहे याचा स्पष्ट उल्लेख, 👉अधिकृत कागदपत्रे किंवा विश्वसनीय पुरावे, 👉स्वतःची अधिकृत बाजू/खुलासा, 👉आवश्यक असल्यास संपर्काची माहिती आमच्याकडे उपलब्ध करून द्यावी. प्राप्त कागदपत्रे व माहितीची स्वतंत्रपणे पडताळणी करून वस्तुस्थिती समोर आल्यास संबंधित बातमीमध्ये आवश्यक दुरुस्ती, स्पष्टीकरण, अद्ययावत माहिती किंवा अन्य योग्य संपादकीय कार्यवाही करण्यात येईल. केवळ बातमी आवडली नाही, प्रतिष्ठेला धक्का बसला, टीका झाली किंवा बातमी हटविण्याची मागणी करण्यात आली म्हणून बातमी आपोआप हटविली जाणार नाही. वार्ताहर व प्रतिनिधींबाबत महत्त्वाची सूचना “वेध जनशक्तीचा”शी संबंधित सर्व वार्ताहर, प्रतिनिधी व अन्य व्यक्तींनी आपल्या अधिकाराच्या मर्यादेतच काम करावे. कोणत्याही व्यक्तीकडून पैशांची मागणी, खंडणीसदृश व्यवहार, वैयक्तिक लाभाची मागणी, धमकी, दबाव, ब्लॅकमेलिंग किंवा पोर्टलच्या नावाचा गैरवापर झाल्यास त्याची जबाबदारी संबंधित व्यक्तीची वैयक्तिक राहील. अशा प्रकारची बाब निदर्शनास आल्यास संबंधित व्यक्तीविरुद्ध उपलब्ध कायदेशीर मार्गांचा अवलंब करण्याचा अधिकार व्यवस्थापन राखून ठेवते. स्रोत व गोपनीयता पत्रकारितेच्या कामकाजात प्राप्त होणाऱ्या काही माहितीचे स्रोत गोपनीय ठेवण्याची आवश्यकता असू शकते. अशा वेळी कायदा व पत्रकारितेच्या मान्य तत्त्वांच्या अधीन राहून स्रोताची माहिती गोपनीय ठेवण्याचा अधिकार संपादकीय विभाग राखून ठेवतो. तृतीय-पक्षाची सामग्री वाचकांच्या प्रतिक्रिया, निवेदने, जाहिराती, सोशल मीडिया पोस्ट, व्हिडिओ, छायाचित्रे किंवा अन्य तृतीय-पक्षाची सामग्री प्रसिद्ध झाल्यास त्यातील प्रत्येक विधान हे पोर्टलचे अधिकृत मत असेलच असे नाही. अशा सामग्रीची जबाबदारी संबंधित सामग्री पुरविणाऱ्या व्यक्ती/संस्थेची राहू शकते. ⚠️ अंतिम महत्त्वाची नोंद “वेध जनशक्तीचा” हे सत्य, तथ्याधारित, जबाबदार आणि जनहिताची पत्रकारिता करण्यास कटिबद्ध आहे. अनावधानाने किंवा उपलब्ध माहितीच्या आधारे प्रसिद्ध केलेल्या सामग्रीमध्ये तथ्यात्मक त्रुटी आढळल्यास योग्य पुराव्यांच्या आधारे त्याची पडताळणी करून आवश्यक ती कार्यवाही केली जाईल. मात्र, बातमीतील तथ्यात्मक चूक आणि बातमीमुळे निर्माण झालेली नाराजी या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. तथ्यात्मक चूक सिद्ध झाल्यास दुरुस्ती केली जाईल; परंतु केवळ बातमी प्रसिद्ध झाल्यामुळे निर्माण झालेला दबाव, नाराजी किंवा विरोध हा बातमी मागे घेण्याचा स्वयंचलित आधार मानला जाणार नाही. “वेध जनशक्तीचा” कोणत्याही व्यक्तीची जाणीवपूर्वक बदनामी करण्याच्या उद्देशाने पत्रकारिता करत नाही; त्याचप्रमाणे जनहिताशी संबंधित सत्य, अधिकृत आणि पडताळणीयोग्य माहिती केवळ कोणाला अप्रिय वाटते म्हणून दडपण्याचेही धोरण नाही. सर्व कायदेशीर बाबींमध्ये लागू असलेले भारतीय कायदे व सक्षम न्यायालय/प्राधिकरणाचे आदेश अंतिम व बंधनकारक राहतील. न्यायक्षेत्र (Jurisdiction) या पोर्टलशी संबंधित कोणताही वाद, तक्रार किंवा कायदेशीर कार्यवाही उद्भवल्यास, लागू कायद्याच्या अधीन राहून बारामती, ता. बारामती, जि. पुणे येथील सक्षम न्यायालयांना न्यायक्षेत्र राहील. संपर्क मुख्य संपादक : श्री. सुनिल थोरात 📞 7249314996 संपादक : श्री अमोल रजपूत 8169324814 कार्यकारी संपादक : सहकार्यकारी संपादक : उपकार्यकारी संपादक : जिल्हा संपादक : जिल्हा उपसंपादक : विकास तिखे कायदेशीर सल्लागार : अँड. आनंद थोरात वेब पोर्टल : www.vedhjanshakticha.in “शक्ती जनतेची, वेध सत्याचा!” — वेध जनशक्तीचा संपादकीय विभाग बातमी अधिक ठाम आणि दबावाला उत्तर देणारी आहे, विशेषतः “बातमी आवडली नाही म्हणून हटविली जाणार नाही” आणि वार्ताहरांकडून पोर्टलच्या नावाचा गैरवापर केला जाणार नाही या बाबतीत. 🙏🏻आपल्या सूचना, अभिप्राय आणि सहकार्याचे आम्ही मनःपूर्वक स्वागत करतो.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button
बातमी कॉपी करायला तुम्ही आमचे काका लागता की मामा ??