दुबार मतदारांवर चालणार ‘SIR’ची कात्री! एकाच ठिकाणी नाव राहणार ; २४ ऑगस्टला प्रारूप मतदारयादी…

पुणे : मतदारयादी अधिक पारदर्शक करण्यासाठी आणि दुबार तसेच अवैध नोंदी हटविण्यासाठी सुरू असलेल्या विशेष सखोल पुनरीक्षण (Special Intensive Revision – SIR) प्रक्रियेत दुबार मतदारांच्या नोंदींवर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. एकाच व्यक्तीचे नाव एकापेक्षा अधिक ठिकाणी आढळल्यास सध्या वास्तव्यास असलेल्या ठिकाणीच मतदाराचे नाव कायम ठेवले जाणार आहे. अन्य ठिकाणच्या नोंदीवर ‘ऑलरेडी एनरोल्ड’ असा शेरा नोंदविला जाणार आहे.

मात्र, एखाद्या मतदाराचे नाव मतदारयादीतून वगळण्यापूर्वी संबंधित मतदाराला आपली बाजू मांडण्यासाठी सुनावणीची संधी देण्यात येणार आहे. त्यामुळे केवळ एखाद्या व्यक्तीने हरकत घेतली म्हणून मतदाराचे नाव तत्काळ वगळले जाणार नाही.

राज्यात SIR प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात

राज्यात SIRची प्रक्रिया आता अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे. रविवारपर्यंत सुमारे ९८ टक्के मतदारांपर्यंत गणना अर्ज पोहोचले असून, त्यापैकी सुमारे ७७ टक्के अर्जांचे डिजिटायझेशन पूर्ण झाले आहे.

पुणे जिल्ह्यात २५ टक्क्यांहून अधिक गणना अर्जांचे वाटप झाले असून, त्यापैकी ६५.१४ टक्के अर्जांचे डिजिटायझेशन पूर्ण झाले आहे.

दुबार नावावर ‘ऑलरेडी एनरोल्ड’चा शेरा…

एकाच व्यक्तीचे नाव राज्यातील एकापेक्षा अधिक ठिकाणी असल्यास संबंधित मतदाराने सध्या वास्तव्यास असलेल्या ठिकाणीच गणना अर्ज भरून देणे अपेक्षित आहे. इतर ठिकाणी असलेल्या नोंदीवर ‘ऑलरेडी एनरोल्ड’ असा शेरा नोंदविला जाईल. त्यामुळे अशा नोंदी प्रारूप मतदारयादीत समाविष्ट केल्या जाणार नाहीत.

लोकप्रतिनिधित्व अधिनियम, १९५० मधील कलम १७ आणि १८ नुसार एकाच व्यक्तीचे नाव एकापेक्षा अधिक मतदारसंघांत मतदार म्हणून नोंदविता येत नाही.

२४ ऑगस्टला प्रारूप मतदारयादी

SIR प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर २४ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रारूप मतदारयादी प्रसिद्ध केली जाणार आहे. या यादीत पात्र मतदाराचे नाव नसल्यास २४ ऑगस्ट ते २३ सप्टेंबर या कालावधीत अर्ज क्रमांक ६ भरून नाव समाविष्ट करता येणार आहे.

मतदारयादीतील नाव, पत्ता किंवा अन्य तपशीलात दुरुस्ती करण्यासाठी अर्ज क्रमांक ८ भरता येईल.

याच कालावधीत मतदारसंघातील कोणत्याही मतदाराला एखादी नोंद वगळण्यासाठी अर्ज क्रमांक ७ द्वारे हरकत घेता येणार आहे. मात्र, हरकत दाखल झाली म्हणून संबंधित मतदाराचे नाव तत्काळ वगळले जाणार नाही. निर्णय घेण्यापूर्वी संबंधित मतदाराला आपली बाजू मांडण्यासाठी सुनावणीची संधी दिली जाईल.

२७ ऑक्टोबरला अंतिम मतदारयादी

दावे आणि हरकतींची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर २७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी अंतिम मतदारयादी प्रसिद्ध केली जाणार आहे. अंतिम यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतरही पात्र नागरिकांना अर्ज क्रमांक ६ भरून मतदारयादीत नाव समाविष्ट करता येणार आहे. तसेच मतदारयादीतील नोंदी दुरुस्त करण्याची प्रक्रिया पुढेही सुरू राहणार असल्याचे मुख्य निवडणूक अधिकारी कार्यालयाने स्पष्ट केले आहे.

चुकीची माहिती दिल्यास कारवाई

मतदारयादीत नाव समाविष्ट करणे, नोंदीत दुरुस्ती करणे किंवा नाव वगळण्यासाठी अर्ज करताना चुकीची घोषणा अथवा खोटी माहिती दिल्यास कारवाई होऊ शकते. लोकप्रतिनिधित्व अधिनियम, १९५० मधील कलम ३१ नुसार अशा प्रकरणात संबंधित व्यक्तीला एक वर्षापर्यंतची शिक्षा, दंड किंवा दोन्ही होऊ शकतात.

मतदारांसाठी महत्त्वाच्या तारखा

२४ ऑगस्ट २०२६ – प्रारूप मतदारयादी प्रसिद्ध
२४ ऑगस्ट ते २३ सप्टेंबर – दावे व हरकती दाखल करण्याचा कालावधी
अर्ज क्रमांक ६ – मतदारयादीत नाव समाविष्ट करण्यासाठी
अर्ज क्रमांक ७ – मतदारयादीतील नोंद वगळण्याबाबत हरकत
अर्ज क्रमांक ८ – मतदारयादीतील नोंदीत दुरुस्ती
२७ ऑक्टोबर २०२६ – अंतिम मतदारयादी प्रसिद्ध

Editer sunil thorat