जिल्हामहाराष्ट्रराजकीयसामाजिक

ग्राहक संघटना नावापुरत्याच? ग्राहकांची हेळसांड ; निष्क्रिय संघटनांवर कारवाईची जोरदार मागणी…

पुणे : ग्राहकांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी स्थापन झालेल्या ग्राहक संघटना राज्यात अनेक ठिकाणी केवळ नावापुरत्याच उरल्याचा गंभीर आरोप नागरिकांकडून होत आहे. बाजारपेठेत ग्राहकांची फसवणूक, निकृष्ट दर्जाच्या वस्तूंची विक्री, जादा दर आकारणी, बिल न देणे, तसेच सेवा क्षेत्रातील त्रुटींमुळे ग्राहकांना दररोज त्रास सहन करावा लागत असताना ग्राहक संघटना मात्र निष्क्रिय असल्याने नागरिकांमध्ये तीव्र नाराजी पसरली आहे.

महाराष्ट्रात अनेक ग्राहक संघटना राज्य स्तरावर नोंदणीकृत आहेत. मात्र त्यांचे प्रत्यक्ष काम जिल्हा किंवा तालुका स्तरापुरते मर्यादित असून अनेक संघटना केवळ कागदोपत्री अस्तित्वात असल्याची चर्चा नागरिकांमध्ये सुरू आहे. ग्राहकांच्या तक्रारींचे निवारण, जनजागृती, मार्गदर्शन, तसेच प्रशासनाकडे पाठपुरावा करण्याचे काम अपेक्षित असतानाही अनेक संघटना या जबाबदाऱ्यांपासून दूर राहत असल्याचा आरोप केला जात आहे.

विशेष म्हणजे काही संघटना राज्य स्तरावर नोंदणी करून घेत असल्या तरी त्यांचे कार्यकर्ते प्रत्यक्षात सक्रिय नसल्याचे दिसून येते. ग्राहकांना फसवणूक, जादा दर, निकृष्ट वस्तू, हमी-गॅरंटीचा भंग, बिल न देणे, अशा विविध समस्यांना सामोरे जावे लागत असताना संघटनांकडून कोणतीही ठोस मदत मिळत नसल्याने ग्राहकांची मोठ्या प्रमाणावर हेळसांड होत असल्याचे चित्र आहे.

ग्राहकांना संरक्षण देण्यासाठी Consumer Protection Act, 2019 हा प्रभावी कायदा अस्तित्वात आहे. या कायद्यानुसार ग्राहकांना सुरक्षित वस्तू व सेवा मिळण्याचा अधिकार, माहिती मिळण्याचा अधिकार, निवडीचा अधिकार, तक्रार नोंदविण्याचा व नुकसानभरपाई मिळविण्याचा अधिकार असे अनेक मूलभूत हक्क दिलेले आहेत. तसेच ग्राहकांच्या तक्रारींसाठी जिल्हा ग्राहक आयोग, राज्य ग्राहक आयोग आणि राष्ट्रीय ग्राहक आयोग अशी न्यायव्यवस्था देखील कार्यरत आहे. मात्र या हक्कांबाबत जनजागृती करणे आणि ग्राहकांना योग्य मार्गदर्शन करणे ही जबाबदारी ग्राहक संघटनांची असताना अनेक संघटना या कर्तव्यात अपयशी ठरत असल्याचे मत व्यक्त होत आहे.

दरम्यान, केवळ बाजारपेठेतच नव्हे तर काही खासगी हॉस्पिटल, हॉटेल, तसेच शासकीय कार्यालयांमध्येही ग्राहकांची सर्रास हेळसांड होत असल्याच्या तक्रारी समोर येत आहेत. जादा शुल्क आकारणी, बिल न देणे, सेवा देण्यात हलगर्जीपणा, तसेच तक्रारींवर दिरंगाई या प्रकारांमुळे ग्राहक त्रस्त झाले आहेत.

यामुळे राज्यात नोंदणीकृत असलेल्या ग्राहक संघटनांची सखोल चौकशी करण्याची मागणी आता जोर धरू लागली आहे. राज्यात नेमक्या किती संघटना नोंदणीकृत आहेत, त्यापैकी किती संघटना प्रत्यक्षात कार्यरत आहेत, त्यांनी ग्राहकांसाठी कोणते काम केले आहे याचे ऑडिट करण्याची मागणी नागरिकांकडून करण्यात येत आहे.

ग्राहकांच्या हक्कांसाठी स्थापन झालेल्या पण प्रत्यक्षात निष्क्रिय असलेल्या संघटनांवर प्रशासनाने कायदेशीर कारवाई करून त्यांची नोंदणी रद्द करावी, तसेच सक्रिय आणि पारदर्शक पद्धतीने काम करणाऱ्या संघटनांनाच प्रोत्साहन द्यावे, अशी जोरदार मागणी समाजातून होत आहे.

ग्राहकांच्या हितासाठी निर्माण झालेल्या संघटनांनीच जर जबाबदारी झटकली तर सामान्य ग्राहकाने न्यायासाठी नेमके कुणाकडे धाव घ्यायची, असा संतप्त सवालही नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे. ग्राहकांची वाढती फसवणूक आणि प्रशासनाची उदासीनता लक्षात घेता सरकारने तात्काळ हस्तक्षेप करून ग्राहक संरक्षण यंत्रणा अधिक प्रभावी करावी, अशी मागणी आता सर्व स्तरातून पुढे येत आहे.

Editer _ सुनिल थोरात

बातमी / लेख आपल्या मित्रांसोबत शेअर करा

मुख्य संपादक

वेध जनशक्तीचा शक्ती जनतेची, वेध सत्याचा! सूचना, अस्वीकरण व संपादकीय धोरण “वेध जनशक्तीचा” हे पुणे येथून कार्यरत असलेले स्वतंत्र वेब न्यूज पोर्टल असून, सामाजिक, शैक्षणिक, राजकीय, सांस्कृतिक, प्रशासकीय, गुन्हेगारी तसेच विविध जनहिताच्या विषयांवरील बातम्या आणि माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचविणे हा आमचा उद्देश आहे. आमच्या पोर्टलवर प्रसिद्ध होणाऱ्या बातम्या, लेख, वृत्त, निवेदने, छायाचित्रे, व्हिडिओ किंवा अन्य सामग्री ही उपलब्ध कागदपत्रे, अधिकृत माहिती, प्रत्यक्षदर्शी, संबंधित व्यक्ती, प्रतिनिधी, वार्ताहर तसेच विश्वसनीय सूत्रांकडून प्राप्त माहितीनुसार प्रकाशित केली जाऊ शकते. बातमी प्रसिद्ध करण्याचा अधिकार जनहिताच्या दृष्टीने आवश्यक, महत्त्वाची किंवा सार्वजनिक हिताशी संबंधित माहिती प्रसिद्ध करण्याचा संपादकीय निर्णयाचा अधिकार “वेध जनशक्तीचा” राखून ठेवते. कोणत्याही व्यक्ती, संस्था, राजकीय पक्ष, शासकीय किंवा निमशासकीय यंत्रणा, व्यावसायिक संस्था अथवा इतर घटकाविषयी बातमी प्रसिद्ध झाल्याने त्या व्यक्ती अथवा संस्थेविरुद्ध पूर्वग्रह किंवा वैयक्तिक वैर असल्याचे समजले जाऊ नये. बातमीमध्ये एखाद्या व्यक्तीवर आरोप, तक्रार, गुन्हा, चौकशी, कारवाई किंवा अन्य गंभीर बाब नमूद असल्यास, उपलब्ध अधिकृत माहितीच्या आधारे ती बाब वाचकांसमोर मांडण्याचा पत्रकारितेचा अधिकार आम्ही राखून ठेवतो. आरोप प्रसिद्ध होणे म्हणजे संबंधित व्यक्ती दोषी ठरल्याचे मानले जाणार नाही. अंतिम सत्यता ठरविण्याचा अधिकार संबंधित सक्षम न्यायालय अथवा कायदेशीर प्राधिकरणास आहे. खोटी माहिती, दबाव व धमक्यांना थारा नाही “वेध जनशक्तीचा” कोणत्याही व्यक्ती, संस्था किंवा घटकाच्या दबावाखाली येऊन जनहिताच्या बातम्या मागे घेणे, बदलणे किंवा प्रसिद्ध न करणे यास बांधील राहणार नाही. तसेच, बातमी प्रसिद्ध झाल्यानंतर धमकी, दबाव, राजकीय हस्तक्षेप, वैयक्तिक आरोप, सोशल मीडिया दबाव किंवा अन्य कोणत्याही अनुचित मार्गाने संपादकीय निर्णयावर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न स्वीकारला जाणार नाही. मात्र, बातमीमध्ये वस्तुनिष्ठ तथ्यात्मक चूक असल्याचे विश्वसनीय पुराव्यांसह निदर्शनास आणून दिल्यास त्याची निष्पक्षपणे पडताळणी केली जाईल. दुरुस्ती, खुलासा व हरकत एखाद्या बातमीतील माहिती चुकीची, अपूर्ण किंवा वस्तुस्थितीविरुद्ध असल्याचा दावा असल्यास संबंधित व्यक्ती अथवा संस्थेने केवळ तोंडी आक्षेप नोंदविण्याऐवजी— 👉संबंधित बातमीची लिंक, 👉चुकीची माहिती नेमकी कोणती आहे याचा स्पष्ट उल्लेख, 👉अधिकृत कागदपत्रे किंवा विश्वसनीय पुरावे, 👉स्वतःची अधिकृत बाजू/खुलासा, 👉आवश्यक असल्यास संपर्काची माहिती आमच्याकडे उपलब्ध करून द्यावी. प्राप्त कागदपत्रे व माहितीची स्वतंत्रपणे पडताळणी करून वस्तुस्थिती समोर आल्यास संबंधित बातमीमध्ये आवश्यक दुरुस्ती, स्पष्टीकरण, अद्ययावत माहिती किंवा अन्य योग्य संपादकीय कार्यवाही करण्यात येईल. केवळ बातमी आवडली नाही, प्रतिष्ठेला धक्का बसला, टीका झाली किंवा बातमी हटविण्याची मागणी करण्यात आली म्हणून बातमी आपोआप हटविली जाणार नाही. वार्ताहर व प्रतिनिधींबाबत महत्त्वाची सूचना “वेध जनशक्तीचा”शी संबंधित सर्व वार्ताहर, प्रतिनिधी व अन्य व्यक्तींनी आपल्या अधिकाराच्या मर्यादेतच काम करावे. कोणत्याही व्यक्तीकडून पैशांची मागणी, खंडणीसदृश व्यवहार, वैयक्तिक लाभाची मागणी, धमकी, दबाव, ब्लॅकमेलिंग किंवा पोर्टलच्या नावाचा गैरवापर झाल्यास त्याची जबाबदारी संबंधित व्यक्तीची वैयक्तिक राहील. अशा प्रकारची बाब निदर्शनास आल्यास संबंधित व्यक्तीविरुद्ध उपलब्ध कायदेशीर मार्गांचा अवलंब करण्याचा अधिकार व्यवस्थापन राखून ठेवते. स्रोत व गोपनीयता पत्रकारितेच्या कामकाजात प्राप्त होणाऱ्या काही माहितीचे स्रोत गोपनीय ठेवण्याची आवश्यकता असू शकते. अशा वेळी कायदा व पत्रकारितेच्या मान्य तत्त्वांच्या अधीन राहून स्रोताची माहिती गोपनीय ठेवण्याचा अधिकार संपादकीय विभाग राखून ठेवतो. तृतीय-पक्षाची सामग्री वाचकांच्या प्रतिक्रिया, निवेदने, जाहिराती, सोशल मीडिया पोस्ट, व्हिडिओ, छायाचित्रे किंवा अन्य तृतीय-पक्षाची सामग्री प्रसिद्ध झाल्यास त्यातील प्रत्येक विधान हे पोर्टलचे अधिकृत मत असेलच असे नाही. अशा सामग्रीची जबाबदारी संबंधित सामग्री पुरविणाऱ्या व्यक्ती/संस्थेची राहू शकते. ⚠️ अंतिम महत्त्वाची नोंद “वेध जनशक्तीचा” हे सत्य, तथ्याधारित, जबाबदार आणि जनहिताची पत्रकारिता करण्यास कटिबद्ध आहे. अनावधानाने किंवा उपलब्ध माहितीच्या आधारे प्रसिद्ध केलेल्या सामग्रीमध्ये तथ्यात्मक त्रुटी आढळल्यास योग्य पुराव्यांच्या आधारे त्याची पडताळणी करून आवश्यक ती कार्यवाही केली जाईल. मात्र, बातमीतील तथ्यात्मक चूक आणि बातमीमुळे निर्माण झालेली नाराजी या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. तथ्यात्मक चूक सिद्ध झाल्यास दुरुस्ती केली जाईल; परंतु केवळ बातमी प्रसिद्ध झाल्यामुळे निर्माण झालेला दबाव, नाराजी किंवा विरोध हा बातमी मागे घेण्याचा स्वयंचलित आधार मानला जाणार नाही. “वेध जनशक्तीचा” कोणत्याही व्यक्तीची जाणीवपूर्वक बदनामी करण्याच्या उद्देशाने पत्रकारिता करत नाही; त्याचप्रमाणे जनहिताशी संबंधित सत्य, अधिकृत आणि पडताळणीयोग्य माहिती केवळ कोणाला अप्रिय वाटते म्हणून दडपण्याचेही धोरण नाही. सर्व कायदेशीर बाबींमध्ये लागू असलेले भारतीय कायदे व सक्षम न्यायालय/प्राधिकरणाचे आदेश अंतिम व बंधनकारक राहतील. न्यायक्षेत्र (Jurisdiction) या पोर्टलशी संबंधित कोणताही वाद, तक्रार किंवा कायदेशीर कार्यवाही उद्भवल्यास, लागू कायद्याच्या अधीन राहून बारामती, ता. बारामती, जि. पुणे येथील सक्षम न्यायालयांना न्यायक्षेत्र राहील. संपर्क मुख्य संपादक : श्री. सुनिल थोरात 📞 7249314996 संपादक : श्री अमोल रजपूत 8169324814 कार्यकारी संपादक : सहकार्यकारी संपादक : उपकार्यकारी संपादक : जिल्हा संपादक : जिल्हा उपसंपादक : विकास तिखे कायदेशीर सल्लागार : अँड. आनंद थोरात वेब पोर्टल : www.vedhjanshakticha.in “शक्ती जनतेची, वेध सत्याचा!” — वेध जनशक्तीचा संपादकीय विभाग बातमी अधिक ठाम आणि दबावाला उत्तर देणारी आहे, विशेषतः “बातमी आवडली नाही म्हणून हटविली जाणार नाही” आणि वार्ताहरांकडून पोर्टलच्या नावाचा गैरवापर केला जाणार नाही या बाबतीत. 🙏🏻आपल्या सूचना, अभिप्राय आणि सहकार्याचे आम्ही मनःपूर्वक स्वागत करतो.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button
बातमी कॉपी करायला तुम्ही आमचे काका लागता की मामा ??