जिल्हादेश विदेशमहाराष्ट्रराजकीयसामाजिक

महापरिनिर्वाण दिन विशेष : भारतीय संविधानाचे जनक डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर – विचार, संघर्ष आणि परिवर्तनाची प्रेरणादायी गाथा

पुणे : ६ डिसेंबर १९५६ हा दिवस भारतीय इतिहासातील सर्वांत हळवा दिवस. या दिवशी भारताने असा महामानव गमावला, ज्याने आधुनिक भारताची पायाभरणी केली— भारतरत्न डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर. त्यांची पुण्यतिथी महापरिनिर्वाण दिन म्हणून देशभरात अत्यंत आदर आणि कृतज्ञतेने पाळली जाते. बुद्ध धर्मातील ‘परिनिर्वाण’ म्हणजे सर्व सांसारिक बंधनांपासून मुक्ती ; आणि डॉ. आंबेडकरांचे जीवन खऱ्या अर्थाने या संकल्पनेचे मूर्तिमंत उदाहरण आहे.

मुंबईतील एल्फिन्स्टन कॉलेजातल्या त्यांच्या विद्यार्थी जीवनासकट बालवयापासूनच त्यांना जातिव्यवस्थेचे निर्दयी अनुभव सहन करावे लागले. शाळेत वेगळे बसवणे, कोणाच्या दयेवर पाणी पिणे, अपमान—हे सर्व त्यांच्या बालपणाचे कटु वास्तव होते. तरीही त्यांची बुद्धिमत्ता, जिद्द आणि ज्ञानाची भूक कोणतीही अडथळे ओलांडून पुढे सरकत राहिली. कोलंबिया विद्यापीठातून एमए आणि पीएचडी, लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्समधून एमएससी आणि डीएससी, तसेच ग्रेज इनमधून बॅरिस्टर-एट-लॉ—जगात एवढ्या उच्च शिक्षणाची उंची गाठणारे ते भारतातील थोर पहिले विद्वान. ज्ञानप्रेम इतके की मृत्यूपर्यंत त्यांच्या वैयक्तिक ग्रंथालयात तब्बल ३५,००० पुस्तके होती.

समाजातील अत्याचार, अस्पृश्यता आणि जातिभेदाविरुद्ध त्यांनी उभारलेला लढा हा भारतीय समाजक्रांतीतील सर्वांत महत्त्वाचा टप्पा ठरला. १९२७ मध्ये महाड येथे चवदार तळ्याचे पाणी पिण्याचा अधिकार मिळवण्यासाठी त्यांनी सत्याग्रह छेडला. त्या काळातील मनुस्मृतीसारख्या अन्यायकारी धार्मिक ग्रंथांविरोधात त्यांनी केलेला प्रतीकात्मक आंदोलन — मनुस्मृती दहन — भारतीय सामाजिक क्रांतीतील ऐतिहासिक घटना ठरली. त्यानंतर काळाराम मंदिर सत्याग्रहाने ‘देव सर्वांचा आहे‘ हा त्यांच्या संघर्षाचा संदेश राज्यभर पोहोचवला.

दलित, शोषित, स्त्रिया आणि वंचितांच्या हक्कांसाठी त्यांनी पत्रे, मासिके सुरू केली— बहिष्कृत भारत, मूकनायक, जनता—जे पुढे क्रांतिकारी विचारांचे केंद्र ठरले. १९५१ मध्ये संसदेत त्यांनी सादर केलेले हिंदू कोड बिल हे भारतीय महिलांना समान वारसाहक्क देणारे सर्वांत प्रगतिशील विधेयक होते; पण ते रोखले गेल्याने त्यांनी मंत्रीपदाचा राजीनामा देऊन तत्त्वनिष्ठ भूमिका सिद्ध केली.

१४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी त्यांनी लाखो अनुयायांसह बौद्ध धर्म स्वीकारला. पंचशील स्वीकारून त्यांनी समाजाला दया, करुणा, समता आणि न्यायाच्या मार्गावर नेण्याचा संदेश दिला. हिंदू धर्मातील अस्पृश्यता, असमानता आणि अन्यायकारक परंपरांनी व्यथित झालेले बाबासाहेब अखेर बुद्धांच्या विचारांकडे वळले आणि बौद्ध धम्माचा नवयुग सुरू केला.

भारतीय संविधानाचे मुख्य शिल्पकार म्हणून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे योगदान अवर्णनीय आहे. जगातील अनेक संविधानांचा अभ्यास करून त्यांनी भारताला सर्वसमावेशक, धर्मनिरपेक्ष, स्वातंत्र्यसंपन्न, न्यायनिष्ठ आणि समानता आधारित संविधान दिले. त्यांचे प्रत्येक कलम, प्रत्येक शब्द सामाजिक न्यायाची शपथ घेत असल्यासारखे वाटते. म्हणूनच त्यांना ‘भारतीय संविधानाचे जनक’ हे गौरवपूर्ण स्थान मिळाले.

६ डिसेंबर १९५६ रोजी बाबासाहेबांना महापरिनिर्वाण लाभले. आजही देशभरातील लोक त्यांच्या पुतळ्यांना पुष्पहार अर्पण करून, मेणबत्त्या लावून आणि कार्यक्रम आयोजित करून त्यांना आदरांजली वाहतात. कारण डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे केवळ नेता नाहीत—ते विचार आहेत, दिशा आहेत आणि प्रेरणा आहेत. त्यांनी एका संपूर्ण समाजाला मानवी प्रतिष्ठा दिली, तरुणांना शिक्षणाचे स्वातंत्र्य दिले आणि भारताला समतेचा मार्ग दाखवला.

त्यांचा संघर्ष, त्यांचे ज्ञान, त्यांचे ध्येय, आणि त्यांचे विचार आजही समाजाला मार्गदर्शक आहेत. म्हणूनच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे इतिहासातील एक अद्वितीय, शाश्वत आणि अनंतकाळ प्रेरणा देणारे व्यक्तिमत्त्व ठरतात.

महापरिनिर्वाण दिनाच्या निमित्ताने—
जय भीम!

Editer sunil thorat

बातमी / लेख आपल्या मित्रांसोबत शेअर करा

मुख्य संपादक

वेध जनशक्तीचा शक्ती जनतेची, वेध सत्याचा! सूचना, अस्वीकरण व संपादकीय धोरण “वेध जनशक्तीचा” हे पुणे येथून कार्यरत असलेले स्वतंत्र वेब न्यूज पोर्टल असून, सामाजिक, शैक्षणिक, राजकीय, सांस्कृतिक, प्रशासकीय, गुन्हेगारी तसेच विविध जनहिताच्या विषयांवरील बातम्या आणि माहिती वाचकांपर्यंत पोहोचविणे हा आमचा उद्देश आहे. आमच्या पोर्टलवर प्रसिद्ध होणाऱ्या बातम्या, लेख, वृत्त, निवेदने, छायाचित्रे, व्हिडिओ किंवा अन्य सामग्री ही उपलब्ध कागदपत्रे, अधिकृत माहिती, प्रत्यक्षदर्शी, संबंधित व्यक्ती, प्रतिनिधी, वार्ताहर तसेच विश्वसनीय सूत्रांकडून प्राप्त माहितीनुसार प्रकाशित केली जाऊ शकते. बातमी प्रसिद्ध करण्याचा अधिकार जनहिताच्या दृष्टीने आवश्यक, महत्त्वाची किंवा सार्वजनिक हिताशी संबंधित माहिती प्रसिद्ध करण्याचा संपादकीय निर्णयाचा अधिकार “वेध जनशक्तीचा” राखून ठेवते. कोणत्याही व्यक्ती, संस्था, राजकीय पक्ष, शासकीय किंवा निमशासकीय यंत्रणा, व्यावसायिक संस्था अथवा इतर घटकाविषयी बातमी प्रसिद्ध झाल्याने त्या व्यक्ती अथवा संस्थेविरुद्ध पूर्वग्रह किंवा वैयक्तिक वैर असल्याचे समजले जाऊ नये. बातमीमध्ये एखाद्या व्यक्तीवर आरोप, तक्रार, गुन्हा, चौकशी, कारवाई किंवा अन्य गंभीर बाब नमूद असल्यास, उपलब्ध अधिकृत माहितीच्या आधारे ती बाब वाचकांसमोर मांडण्याचा पत्रकारितेचा अधिकार आम्ही राखून ठेवतो. आरोप प्रसिद्ध होणे म्हणजे संबंधित व्यक्ती दोषी ठरल्याचे मानले जाणार नाही. अंतिम सत्यता ठरविण्याचा अधिकार संबंधित सक्षम न्यायालय अथवा कायदेशीर प्राधिकरणास आहे. खोटी माहिती, दबाव व धमक्यांना थारा नाही “वेध जनशक्तीचा” कोणत्याही व्यक्ती, संस्था किंवा घटकाच्या दबावाखाली येऊन जनहिताच्या बातम्या मागे घेणे, बदलणे किंवा प्रसिद्ध न करणे यास बांधील राहणार नाही. तसेच, बातमी प्रसिद्ध झाल्यानंतर धमकी, दबाव, राजकीय हस्तक्षेप, वैयक्तिक आरोप, सोशल मीडिया दबाव किंवा अन्य कोणत्याही अनुचित मार्गाने संपादकीय निर्णयावर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न स्वीकारला जाणार नाही. मात्र, बातमीमध्ये वस्तुनिष्ठ तथ्यात्मक चूक असल्याचे विश्वसनीय पुराव्यांसह निदर्शनास आणून दिल्यास त्याची निष्पक्षपणे पडताळणी केली जाईल. दुरुस्ती, खुलासा व हरकत एखाद्या बातमीतील माहिती चुकीची, अपूर्ण किंवा वस्तुस्थितीविरुद्ध असल्याचा दावा असल्यास संबंधित व्यक्ती अथवा संस्थेने केवळ तोंडी आक्षेप नोंदविण्याऐवजी— 👉संबंधित बातमीची लिंक, 👉चुकीची माहिती नेमकी कोणती आहे याचा स्पष्ट उल्लेख, 👉अधिकृत कागदपत्रे किंवा विश्वसनीय पुरावे, 👉स्वतःची अधिकृत बाजू/खुलासा, 👉आवश्यक असल्यास संपर्काची माहिती आमच्याकडे उपलब्ध करून द्यावी. प्राप्त कागदपत्रे व माहितीची स्वतंत्रपणे पडताळणी करून वस्तुस्थिती समोर आल्यास संबंधित बातमीमध्ये आवश्यक दुरुस्ती, स्पष्टीकरण, अद्ययावत माहिती किंवा अन्य योग्य संपादकीय कार्यवाही करण्यात येईल. केवळ बातमी आवडली नाही, प्रतिष्ठेला धक्का बसला, टीका झाली किंवा बातमी हटविण्याची मागणी करण्यात आली म्हणून बातमी आपोआप हटविली जाणार नाही. वार्ताहर व प्रतिनिधींबाबत महत्त्वाची सूचना “वेध जनशक्तीचा”शी संबंधित सर्व वार्ताहर, प्रतिनिधी व अन्य व्यक्तींनी आपल्या अधिकाराच्या मर्यादेतच काम करावे. कोणत्याही व्यक्तीकडून पैशांची मागणी, खंडणीसदृश व्यवहार, वैयक्तिक लाभाची मागणी, धमकी, दबाव, ब्लॅकमेलिंग किंवा पोर्टलच्या नावाचा गैरवापर झाल्यास त्याची जबाबदारी संबंधित व्यक्तीची वैयक्तिक राहील. अशा प्रकारची बाब निदर्शनास आल्यास संबंधित व्यक्तीविरुद्ध उपलब्ध कायदेशीर मार्गांचा अवलंब करण्याचा अधिकार व्यवस्थापन राखून ठेवते. स्रोत व गोपनीयता पत्रकारितेच्या कामकाजात प्राप्त होणाऱ्या काही माहितीचे स्रोत गोपनीय ठेवण्याची आवश्यकता असू शकते. अशा वेळी कायदा व पत्रकारितेच्या मान्य तत्त्वांच्या अधीन राहून स्रोताची माहिती गोपनीय ठेवण्याचा अधिकार संपादकीय विभाग राखून ठेवतो. तृतीय-पक्षाची सामग्री वाचकांच्या प्रतिक्रिया, निवेदने, जाहिराती, सोशल मीडिया पोस्ट, व्हिडिओ, छायाचित्रे किंवा अन्य तृतीय-पक्षाची सामग्री प्रसिद्ध झाल्यास त्यातील प्रत्येक विधान हे पोर्टलचे अधिकृत मत असेलच असे नाही. अशा सामग्रीची जबाबदारी संबंधित सामग्री पुरविणाऱ्या व्यक्ती/संस्थेची राहू शकते. ⚠️ अंतिम महत्त्वाची नोंद “वेध जनशक्तीचा” हे सत्य, तथ्याधारित, जबाबदार आणि जनहिताची पत्रकारिता करण्यास कटिबद्ध आहे. अनावधानाने किंवा उपलब्ध माहितीच्या आधारे प्रसिद्ध केलेल्या सामग्रीमध्ये तथ्यात्मक त्रुटी आढळल्यास योग्य पुराव्यांच्या आधारे त्याची पडताळणी करून आवश्यक ती कार्यवाही केली जाईल. मात्र, बातमीतील तथ्यात्मक चूक आणि बातमीमुळे निर्माण झालेली नाराजी या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. तथ्यात्मक चूक सिद्ध झाल्यास दुरुस्ती केली जाईल; परंतु केवळ बातमी प्रसिद्ध झाल्यामुळे निर्माण झालेला दबाव, नाराजी किंवा विरोध हा बातमी मागे घेण्याचा स्वयंचलित आधार मानला जाणार नाही. “वेध जनशक्तीचा” कोणत्याही व्यक्तीची जाणीवपूर्वक बदनामी करण्याच्या उद्देशाने पत्रकारिता करत नाही; त्याचप्रमाणे जनहिताशी संबंधित सत्य, अधिकृत आणि पडताळणीयोग्य माहिती केवळ कोणाला अप्रिय वाटते म्हणून दडपण्याचेही धोरण नाही. सर्व कायदेशीर बाबींमध्ये लागू असलेले भारतीय कायदे व सक्षम न्यायालय/प्राधिकरणाचे आदेश अंतिम व बंधनकारक राहतील. न्यायक्षेत्र (Jurisdiction) या पोर्टलशी संबंधित कोणताही वाद, तक्रार किंवा कायदेशीर कार्यवाही उद्भवल्यास, लागू कायद्याच्या अधीन राहून बारामती, ता. बारामती, जि. पुणे येथील सक्षम न्यायालयांना न्यायक्षेत्र राहील. संपर्क मुख्य संपादक : श्री. सुनिल थोरात 📞 7249314996 संपादक : श्री अमोल रजपूत 8169324814 कार्यकारी संपादक : सहकार्यकारी संपादक : उपकार्यकारी संपादक : जिल्हा संपादक : जिल्हा उपसंपादक : विकास तिखे कायदेशीर सल्लागार : अँड. आनंद थोरात वेब पोर्टल : www.vedhjanshakticha.in “शक्ती जनतेची, वेध सत्याचा!” — वेध जनशक्तीचा संपादकीय विभाग बातमी अधिक ठाम आणि दबावाला उत्तर देणारी आहे, विशेषतः “बातमी आवडली नाही म्हणून हटविली जाणार नाही” आणि वार्ताहरांकडून पोर्टलच्या नावाचा गैरवापर केला जाणार नाही या बाबतीत. 🙏🏻आपल्या सूचना, अभिप्राय आणि सहकार्याचे आम्ही मनःपूर्वक स्वागत करतो.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button
बातमी कॉपी करायला तुम्ही आमचे काका लागता की मामा ??