२६/११ दहशतवादी हल्ल्यात सरकारी बाजू मांडणारे, ओबीसी आरक्षणाचे कट्टर प्रवक्ते आणि मराठा आरक्षणाविरोधात कायदेशीर लढा देणारे वकील गुणरत्न सदावर्ते यांची सविस्तर ओळख…
मुंबई : राज्यात मराठा आणि ओबीसी आरक्षणावरून मोठा वादंग निर्माण झाला आहे. मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी मनोज जरांगे यांच्या नेतृत्वाखाली आझाद मैदानात आंदोलन सुरू असताना, त्यावर मुंबई उच्च न्यायालयात तातडीची सुनावणी पार पडली. या सुनावणीत सरकारला प्रश्नांच्या भडिमारात अडकवणारे वकील म्हणजे अॅड. गुणरत्न सदावर्ते.
मराठा आरक्षणाला ओबीसी कोट्यातून देण्यास विरोध करणाऱ्या सदावर्तेंच्या भूमिकेमुळे मराठा-ओबीसी संघर्ष अधिकच तीव्र झाला असून, राज्याचे सामाजिक आणि राजकीय वातावरण ढवळून निघाले आहे.
कोण आहेत गुणरत्न सदावर्ते?
अॅड. सदावर्ते हे मूळचे नांदेडचे असून त्यांचे शिक्षण छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) आणि मुंबईत झाले आहे.
विद्यार्थ्यांचे प्रश्न मांडण्यासाठी त्यांनी नांदेडमध्ये सम्यक विद्यार्थी आंदोलन ही संघटना स्थापन केली होती.
ते सध्या मुंबई उच्च न्यायालयात सरकारी विशेष लोक अभियोक्ता (स्पेशल पब्लिक प्रॉसिक्युटर) म्हणून कार्यरत आहेत.
विशेष म्हणजे, २६/११ मुंबई दहशतवादी हल्ला प्रकरणात त्यांनी सरकारी बाजू प्रभावीपणे मांडली होती. यामुळे त्यांना राज्यव्यापी ओळख मिळाली.
गुणरत्न सदावर्ते भारतीय राज्यघटनेवर पीएचडी…
ते दोन वेळा मॅटच्या बार असोसिएशनचे अध्यक्ष राहिले असून, बार कौन्सिल शिखर परिषदेतही त्यांनी काम केले आहे.
त्यांच्या कुटुंबीयांबाबत बोलायचे झाले तर, त्यांच्या पत्नी अॅड. जयश्री पाटील या मराठा आरक्षण असंवैधानिक असल्याची याचिका दाखल करणाऱ्या वकिल आहेत. त्यांची मुलगी झेन सदावर्ते हिला २०१८ मध्ये परळच्या क्रिस्टल प्लाझा इमारतीत आग लागल्यावर केलेल्या धाडसी कामगिरीसाठी राष्ट्रपतींच्या हस्ते राष्ट्रीय शौर्य पुरस्कार प्रदान करण्यात आला होता.
ओबीसी समाजातील महत्त्वाचे नेते…
सदावर्ते हे मराठवाडा व विदर्भातील ओबीसी समाजाचे प्रमुख नेत्यांपैकी एक मानले जातात. ओबीसी समाजाच्या हक्कांच्या रक्षणासाठी ते नेहमीच आघाडीवर राहिले आहेत. हायकोर्ट आणि सुप्रीम कोर्टातील अनेक महत्त्वाच्या प्रकरणांत त्यांनी भूमिका बजावली आहे.
मराठा आरक्षणाला विरोध का?
सदावर्ते यांचा ठाम दावा आहे की –
मराठा समाजाला ओबीसी कोट्यात समाविष्ट करणे म्हणजे ओबीसी समाजाच्या हक्कांवर अतिक्रमण करणे.
मराठा आणि कुणबी हे वेगळे आहेत. कलेलकर आयोग, मंडल आयोग आणि सुप्रीम कोर्टाच्या निर्णयानुसार मराठ्यांना ओबीसीत समाविष्ट करता येत नाही.
“बोगस कुणबी प्रमाणपत्रांद्वारे शिरकाव करून ओबीसी कोटा हिरावला जाईल,” असा त्यांचा आरोप आहे.
ओबीसींना आधीच ५२% आरक्षण आहे. त्यात आणखी वाटा उचलल्यास त्यांच्या मुलांना शिक्षण व नोकरीत नुकसान सहन करावे लागेल.
मराठा आंदोलनावर काय आक्षेप?
हायकोर्टातील अलीकडील सुनावणीत सदावर्ते यांनी आंदोलनाच्या कायदेशीरतेवर प्रश्न उपस्थित केले.
त्यांनी स्पष्ट केलं की –
> “सीएसएमटी हा संवेदनशील भाग आहे. येथे रुग्णालये, महत्त्वाची कार्यालये आहेत. आंदोलनामुळे सामान्य नागरिक, विशेषतः महिलांना व रुग्णांना प्रचंड त्रास सहन करावा लागतो.”
२०१८ मधील हल्ला…
मराठा आरक्षणाविरोधात उघडपणे आवाज उठविल्यामुळे १० डिसेंबर २०१८ रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाबाहेर सदावर्ते यांच्यावर हल्ला झाला होता.
“एक मराठा लाख मराठा” अशा घोषणा देत वैजनाथ पाटील नावाच्या व्यक्तीने त्यांच्यावर हल्ला केला होता.
निष्कर्ष…
गुणरत्न सदावर्ते हे एक धडाडीचे वकील, संशोधक आणि ओबीसी समाजाचे कट्टर प्रवक्ते म्हणून ओळखले जातात. मराठा आरक्षणाबाबत त्यांचा विरोध हा त्यांच्या मते ओबीसींच्या हक्कांवरील अतिक्रमणाविरोधातील लढा आहे. त्यामुळेच ते या प्रकरणातील केंद्रीय चेहरा ठरले आहेत.
Editer sunil thorat
